Zekat Hesaplama ve Güncel Nisap Miktarı
Altın, döviz, nakit ve ticari mallarınız üzerinden Diyanet kurallarına göre zekatınızı hesaplayın. Borçlarınızı düşerek net zekat tutarınızı anında öğrenin.
Manuel olarak nisab değerini girebilirsiniz.
Yasal Uyarı: Bu araç yalnızca bilgi amaçlıdır ve dinî danışmanlık niteliği taşımaz. Zekat hesabınız için güvenilir bir ilahiyatçıya ya da Diyanet İşleri Başkanlığı'na başvurmanız tavsiye edilir.
Zekat Nasıl Hesaplanır ve Şartları Nelerdir?
Diyanet Güncel Nisap Miktarı Nedir? (80.18 Gram Altın Kuralı)
Nisap, zekatın farz olması için sahip olunması gereken asgari servet eşiğidir. Diyanet İşleri Başkanlığı nisabı 80,18 gram altın standardına dayandırmaktadır. Bu değer güncel 24 ayar gram altın fiyatıyla çarpılarak TL tutarı bulunur. Örnek: gram altın 3.800 TL ise nisap = 80,18 × 3.800 ≈ 304.684 TL olur. Altın fiyatı günlük değiştiğinden nisap tutarı da sürekli yenilenir; bu aracı kullanmadan önce güncel fiyatı kontrol ediniz.
1/40 (%2.5) Oranı ve Kırkta Bir Hesaplaması
İslam fıkhında nakit, altın, gümüş ve ticari mal üzerindeki zekat oranı 1/40 yani %2,5 olarak belirlenmiştir. Zekat matrahı (toplam zekâta tabi varlıklar − borçlar)bulunduktan sonra bu matrahın %2,5'i zekat tutarını verir. Örnek: 500.000 TL net zekat matrahı için zekat = 500.000 × 0,025 = 12.500 TL. Tarımsal ürünler ve hayvanlar için farklı nisap ve oranlar söz konusu olup bu araç yalnızca para ve ticari mal zekatını hesaplar.
Üzerinden Bir Kameri Yıl (Havl) Geçme Şartı
Bir varlığın zekata tabi olabilmesi için nisap miktarının üzerinde tutulmuş olarak üzerinden tam bir Hicri yıl (354–355 gün) geçmesi gerekir; bu şart havl ya da havelân-ı havl olarak adlandırılır. Havl başlangıcı nisaba ilk ulaşılan gündür. Yıl içindeki varlık artışları ayrı havl başlatmaz; ancak nisabın altına düşen varlıklar havlü sıfırlar. Bu araç yalnızca anlık zekat matrahını hesaplar; havl takibini kendiniz yapmalısınız.
Hangi Mallardan ve Gelirlerden Zekat Verilir?
Altın, Gümüş, Nakit Para ve Döviz Zekatı
Bankadaki vadesiz ve vadeli mevduatlar, elde tutulan nakit, 24/22 ayar gram altın, Cumhuriyet altını, külçe altın ve gümüş zekata tabidir. Döviz (USD, EUR vb.) hesapları güncel kur karşılığı TL değeri üzerinden zekat matrahına eklenir. Kripto paralar bazı âlimlere göre ticari mal kapsamında değerlendirilmekte olup ihtiyatlı yaklaşım zekata dahil etmektir. Altın ziynet eşyaları konusunda Hanefi mezhebinde zekat verilmesi gerektiği görüşü hâkimdir; Diyanet de bu görüşü benimsemektedir.
Ticari Mallar (Stoklar) ve Şirket Ortaklıkları
Ticari amaçla tutulan tüm stok ve envanterin güncel piyasa değeri zekata tabidir. Şirket ortaklığında ortağın hissesine düşen zekata tabi varlıklar (nakit, stok, ticari alacaklar) zekata dahil edilir; makine, teçhizat ve bina gibi sabit kıymetler ise dahil edilmez. Tahsili muhtemel ticari alacaklar da matrahta yer alır. Şüpheli ve tahsil edilemeyen alacaklar için farklı görüşler mevcuttur; ihtiyatlı yaklaşım bu alacakları tahsil edildiğinde zekata tabi tutmaktır.
Gayrimenkul, Arsa ve Kira Gelirlerinin Zekatı
İçinde oturulan ev havaic-i asliye kapsamında olduğundan zekata tabi değildir. Satış amacıyla tutulan arsa veya yatırım amaçlı gayrimenkul ticari mal sayılarak zekata dahil edilir; uzun vadeli elde tutma amacıyla edinilen mülkler ise genellikle zekata tabi tutulmaz. Kira gelirleri elde edildiğinde nisabı geçiyorsa zekata tabi olur; yıllık kira toplamı üzerinden %2,5 hesaplanması yaygın uygulamadır.
Zekat Hesaplanırken Borçlar Nasıl Düşülür?
Uzun Vadeli (Ev/Araç Kredisi) Borçların Durumu
Kısa vadeli borçlar (vadesi gelmiş ya da önümüzdeki bir yıl içinde ödenecek) zekat matrahından düşülür. Uzun vadeli borçlarda (mortgage, araç kredisi) iki yaygın görüş vardır: (1) Yalnızca o yıla düşen taksit tutarı düşülür — daha fazla âlim bu görüşü benimser; (2) Borcun tamamı düşülür — azınlık görüşü. Bu araç girilen borçların tamamını düşer; tercih ettiğiniz yönteme göre kısa ve uzun vadeli borçlarınızı ayırarak girmeniz önerilir.
Temel İhtiyaçlar (Havaic-i Asliye) Kapsamına Girenler
Havaic-i asliye, kişinin yaşamını sürdürmek için zorunlu olan ve zekata dahil edilmeyen varlıkları kapsar. Bu kapsamda: oturulan ev, giyim eşyaları, ev mobilyası ve mutfak eşyaları, mesleğe yönelik aletler (esnaf için), temel ihtiyaç miktarı gıda stoku, tek araç (lüks olmayan) sayılabilir. Lüks tüketim malları, ihtiyaç fazlası araçlar ve yazlıklar tartışmalı olmakla birlikte ihtiyatlı yaklaşım bunları zekat kapsamına dahil etmektir. Birden fazla araç veya mülk söz konusuysa ikinciden itibaren ticari mal sayılarak zekata tabi tutulması önerilir.