Fazla Mesai Ücreti Hesaplama

Fazla Mesai (Fazla Çalışma) Nedir, Nasıl Hesaplanır?

Fazla mesai, haftalık 45 saati aşan çalışmadır ve 4857 sayılı İş Kanunu'nun 41. maddesinde düzenlenir. Fazla çalışma yaptırmak için işçinin yazılı onayı gerekir. Fazla çalışma ücreti, normal saatlik ücretin %50 zamlı hâlidir. Saatlik brüt ücretin 100 ₺ ise her fazla mesai saati için 150 ₺ brüt alırsın.

Haftalık 45 Saatlik Yasal Çalışma Süresi Kuralı

İş Kanunu'na göre haftalık normal çalışma süresi en fazla 45 saattir. Bu süre, günde en çok 11 saat olmak üzere çalışılan günlere eşit bölünebilir. Sözleşmedeki süreyi aşan ama 45 saatin altında kalan çalışma "fazla sürelerle çalışma" sayılır ve %25 zamlı ödenir. 45 saatin üzerindeki her saat ise "fazla çalışma"dır ve %50 zamlı ödenir.

Saatlik Ücret Üzerinden %50 Zamlı Tutarın Bulunması

Saatlik brüt ücret = Aylık brüt maaş ÷ 225. Buradaki 225, ay 30 gün ve günlük normal çalışma 7,5 saat kabul edilerek bulunur (hafta tatili günleri de ücrete dahildir). Saatlik ücret 1,5 ile çarpılınca bir saatlik fazla mesai ücreti bulunur. Örneğin 30.000 ₺ brüt maaşla: 30.000 ÷ 225 ≈ 133,33 ₺ saatlik ücret × 1,5 = 200 ₺ brüt fazla mesai ücreti (saat başı).

Hafta Tatili ve Resmi Tatillerde Mesai Ücreti

Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde (UBGT) çalışan işçiye, çalışmasa da alacağı günlük ücrete ek olarak bir günlük ücret daha ödenir. Hafta tatilinde (pazar) çalışan işçi de ek bir günlük ücret alır. Bu çalışmayla haftalık süre 45 saati geçerse fazla mesai de eklenir.

Ulusal Bayram ve Genel Tatillerde (UBGT) Çalışma

İş Kanunu'nun 47. maddesi uyarınca UBGT günlerinde çalışan işçi, o gün için toplam 2 günlük ücret alır (1 günlük normal ücret + 1 günlük çalışma ücreti). UBGT çalışmasıyla haftalık toplam 45 saati de geçerse, aşan saatler ayrıca %50 zamlı ödenir.

Pazar Günü (Hafta Tatili) Mesai Hesaplama Farkı

Hafta tatilinde (genellikle pazar) çalışan işçi, UBGT'de olduğu gibi ek bir günlük ücret alır. Farkı şu: hafta tatilinde çalışan işçiye ayrıca 24 saat kesintisiz bir hafta tatili verilmelidir. Bu tatil verilmezse kullanılmayan günün ücreti de ödenir.

İşçinin Onayı ve Serbest Zaman Uygulaması

Fazla çalışma için işçinin yazılı onayı şarttır; işveren onay almadan fazla mesai yaptıramaz. Onay iş sözleşmesinde önceden alınmış olsa da işçi onu her zaman geri çekebilir. İş Kanunu bazı kişilere fazla mesai yaptırılmasını tamamen yasaklar: 18 yaşından küçükler, gebe veya yeni doğum yapmış kadınlar ve sağlık durumu elvermeyenler.

Fazla Mesai Ücreti Yerine İzin Kullanımı (Serbest Zaman)

İş Kanunu'nun 41/4 maddesi uyarınca, işçi isterse her fazla mesai saati için ücret yerine 1 saat 30 dakika serbest zaman kullanabilir. Bu izin, fazla çalışmanın yapıldığı tarihten itibaren 6 ay içinde verilmelidir. Serbest zaman seçilen saatler için ayrıca fazla mesai ücreti ödenmez.