Bel-Kalça Oranı Hesaplama
Bel ve kalça çevreni gir; bel-kalça oranını ve DSÖ eşiğine göre durumunu gör. Boyunu da girersen bel-boy oranın hesaplanır.
Son güncelleme:
Bu araç bilgilendirme amaçlıdır ve doktor değerlendirmesinin yerine geçmez. Bel-kalça oranı bir tarama ölçüsüdür, teşhis koymaz. Sağlıkla ilgili kararlar için bir doktora danış.
Bel-Kalça Oranı Nedir?
Bel-kalça oranı, bel çevresinin kalça çevresine bölünmesiyle bulunur ve yağın karın bölgesinde toplanıp toplanmadığını gösterir. Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) uzman raporundaki tabloya göre oran erkeklerde 0,90, kadınlarda 0,85 ve üzerindeyse metabolik komplikasyon (örneğin tip 2 diyabet ve kalp-damar hastalıkları) riski önemli ölçüde artmış kabul edilir. (Kaynak: DSÖ bel çevresi raporu)
Formül
Bel-kalça oranı = Bel çevresi ÷ Kalça çevresi
Bel-boy oranı = Bel çevresi ÷ Boy
İki ölçü aynı birimde olduğu sürece (ikisi de cm ya da ikisi de inç) oran birimden bağımsızdır. Hesaplayıcı sonucu iki ondalığa yuvarlar ve kategoriyi bu yuvarlanmış değere göre verir; kaynaklar da eşikleri iki ondalıkla verir.
DSÖ Eşik Değerleri
| Ölçü | Erkek | Kadın | Metabolik risk |
|---|---|---|---|
| Bel çevresi | >94 cm | >80 cm | Artmış |
| Bel çevresi | >102 cm | >88 cm | Önemli ölçüde artmış |
| Bel-kalça oranı | ≥0,90 | ≥0,85 | Önemli ölçüde artmış |
Tablo, DSÖ raporunun Ek A'sındaki Tablo A1'dir. Rapor bu değerlerin sıklıkla DSÖ'ye atfedildiğini belirtir. Bel çevresi eşikleri (94/80 ve 102/88 cm), Hollanda'daki Avrupa kökenli bir örneklemden türetilmiş bir örnektir; rapor bunların resmi DSÖ önerisi olmadığını not eder. (Kaynak: DSÖ bel çevresi raporu)
Bel ve Kalça Nasıl Ölçülür?
- Ayaklarını bitiştir, kollarını yanına bırak, ağırlığını iki ayağına eşit ver. İnce giysiyle ya da doğrudan ten üzerinden ölç.
- Bel: en alttaki kaburganın alt kenarı ile kalça kemiğinin üst kenarını bul; mezurayı bu iki noktanın tam ortasından geçir.
- Kalça: mezurayı kalçanın en geniş yerinden, yere paralel olacak şekilde sar.
- Normal bir nefes verişin sonunda, karnını içine çekmeden oku. Mezura sıkmasın, gevşek de kalmasın.
- Her ölçümü iki kez al. İki değer arasındaki fark 1 cm'den azsa ortalamasını kullan; fazlaysa iki ölçümü tekrarla.
Bu adımlar DSÖ raporunun önerdiği ölçüm yöntemini izler. (Kaynak: DSÖ bel çevresi raporu)
Örnek Hesaplama
Kadın: bel 78 cm, kalça 98 cm, boy 165 cm
Bel-kalça oranı 78 ÷ 98 = 0,80. Kadınlar için eşik 0,85 olduğundan sonuç eşiğin altında. Bu kalça ölçüsünde iki ondalığa yuvarlanmış oran, bel 82,9 cm olduğunda 0,85 olur ve eşiğe ulaşır. Bel çevresi 80 cm'yi geçmediği için DSÖ bel eşiklerinin de altında. Bel-boy oranı 78 ÷ 165 = 0,47, yani NICE sınıflamasında sağlıklı aralıkta.
Erkek: bel 96 cm, kalça 102 cm, boy 178 cm
Bel-kalça oranı 96 ÷ 102 = 0,94. Erkekler için eşik 0,90 olduğundan sonuç "önemli ölçüde artmış" risk grubunda. Oranın eşiğin altına inmesi için bel 91,3 cm'nin altına inmeli. Bel çevresi 94 cm'yi geçtiği için DSÖ'ye göre artmış risk grubunda. Bel-boy oranı 96 ÷ 178 = 0,54, NICE'a göre artmış merkezi yağlanma.
Kalça 100 cm İken Bel-Kalça Oranı
| Bel | Oran | Kadın | Erkek |
|---|---|---|---|
| 75 cm | 0,75 | Eşiğin altında | Eşiğin altında |
| 80 cm | 0,80 | Eşiğin altında | Eşiğin altında |
| 84 cm | 0,84 | Eşiğin altında | Eşiğin altında |
| 85 cm | 0,85 | Önemli ölçüde artmış | Eşiğin altında |
| 88 cm | 0,88 | Önemli ölçüde artmış | Eşiğin altında |
| 90 cm | 0,90 | Önemli ölçüde artmış | Önemli ölçüde artmış |
| 95 cm | 0,95 | Önemli ölçüde artmış | Önemli ölçüde artmış |
Bel-Boy Oranı: Ek Bir Gösterge
Boyunu da girersen hesaplayıcı bel-boy oranını verir. İngiltere'nin ulusal sağlık kılavuzu NICE NG246, 0,40–0,49'u sağlıklı, 0,50–0,59'u artmış, 0,60 ve üzerini yüksek merkezi yağlanma olarak sınıflar. Basit kural: belin boyunun yarısından az olsun. NICE bu sınıflamanın VKİ'si 35'in altındaki her cinsiyet ve etnik kökenden yetişkin için, kas kütlesi yüksek kişiler dahil, kullanılabileceğini belirtir. (Kaynak: NICE NG246)
Sonucu Yorumlarken Dikkat
Bel-kalça oranı bir tarama ölçüsüdür; tek başına hastalık teşhisi koymaz. Ölçüm yeri ve mezuranın gerginliği sonucu değiştirebilir, bu yüzden aynı yöntemle ve günün aynı saatinde ölçmek karşılaştırmayı kolaylaştırır. Hamilelikte karın çevresi doğal olarak değiştiği için oranı yorumlama. Sonucun eşiğin üzerindeyse VKİ'n, tansiyonun ve kan şekerinle birlikte değerlendirilmesi için bir doktora danış.
Sıkça Sorulan Sorular
İlgili Hesaplayıcılar
Vücut Kitle İndeksi (VKİ)
Boy ve kiloya göre VKİ ve kategori
Hesapla →İdeal Kilo Hesaplama
Boyuna göre hedef kilo aralığı
Hesapla →Yağsız Vücut Kitlesi
Yağ oranı ve yağsız kütle
Hesapla →Vücut Tipi Hesaplama
Omuz, göğüs, bel ve kalçaya göre vücut tipi
Hesapla →Günlük Kalori İhtiyacı
Aktiviteye göre günlük kalori (TDEE)
Hesapla →