NumerSpace

Kategoriler

Finans & YatırımSağlık & Fitnessİş & KariyerZaman & TarihPazarlama & AnalitikMatematik & ÇeviriEğitim & ÜretkenlikEv & YaşamGiyim & BedenEvcil HayvanAraç & SeyahatİnançAstrolojiVergi & FaturaBirim Dönüştürücüler
Blog
TR EN
Read in English
Eğitim & Üretkenlik

A4 kağıt boyutu kaç cm? A serisi neden √2 oranında?

A4 kağıt 210 × 297 mm, yani 21 × 29,7 cm. A0'dan A10'a ölçü tablosu ve √2 oranının kağıt ikiye bölündüğünde neden korunduğunun adım adım hesabı.

Ali Yılmaz··8 dk okuma
A4 sayfası ve aynı biçimdeki iki A5 yarısı, √2 oranı işaretli

A4 kağıt boyutu kaç cm? A4 kağıdın ölçüsü 21 × 29,7 cm, yani 210 × 297 mm. Bu ölçü tek bir standarda dayanır: ISO (Uluslararası Standardizasyon Örgütü) tarafından yayımlanan ISO 216:2007.

İnç olarak A4 yaklaşık 8,27 × 11,69 inç eder. Standart, uzun kenarın kısa kenara oranını teorik olarak √2 (yaklaşık 1,414) alır ve ölçüleri milimetreye yuvarlar. Bu oranda bir kağıt uzun kenarının ortasından ikiye bölününce iki yarı da aynı biçimi korur: A4'ün yarısı A5'e, yan yana iki A4 de A3'e karşılık gelir. Serinin temel boyu olan A0'ın tanımlı alanı 1 m²'dir.

A4 kağıt ölçüleri: mm, cm ve inç

A4 kağıdın ISO 216'daki ölçüsü 210 × 297 mm. Kağıt dik tutulduğunda kısa kenar en, uzun kenar boy olur. Kağıdı yan çevirmek ölçüyü değiştirmez, yalnızca en ile boyun yerini değiştirir.

İnç karşılığı için milimetreyi 25,4'e bölmeniz yeterli, çünkü 1 inç tam olarak 25,4 mm diye tanımlanır. Başka birimlere geçmek için uzunluk dönüştürücü işinizi görür.

Elinizdeki A4'ü cetvelle ölçtüğünüzde bir iki milimetrelik fark görebilirsiniz. Cambridge Üniversitesi'nden Markus Kuhn'un ISO kağıt boyutları özetine göre standart, 150 ile 600 mm arasındaki kenarlarda ±2 mm sapmaya izin verir. A4'ün iki kenarı da bu aralıkta kaldığı için her kenarda 2 mm'ye kadar fark standardın içindedir.

A0'dan A10'a A serisi ölçü tablosu

Tablodaki A serisi kağıt ölçüleri, milimetre olarak ISO 216:2007'deki tablodandır. Santimetre değeri milimetrenin onda biri, inç değeri ise milimetrenin 25,4'e bölünüp iki basamağa yuvarlanmış hâlidir. Son sütun her boyun alanını A0'a göre gösterir.

BoyutmmcminçTeorik alan (A0'a göre)
A0841 × 118984,1 × 118,933,11 × 46,811 (1 m²)
A1594 × 84159,4 × 84,123,39 × 33,111/2
A2420 × 59442,0 × 59,416,54 × 23,391/4
A3297 × 42029,7 × 42,011,69 × 16,541/8
A4210 × 29721,0 × 29,78,27 × 11,691/16
A5148 × 21014,8 × 21,05,83 × 8,271/32
A6105 × 14810,5 × 14,84,13 × 5,831/64
A774 × 1057,4 × 10,52,91 × 4,131/128
A852 × 745,2 × 7,42,05 × 2,911/256
A937 × 523,7 × 5,21,46 × 2,051/512
A1026 × 372,6 × 3,71,02 × 1,461/1024

Tablonun her satırı, bir üstündeki boyun uzun kenarından ikiye bölünmesiyle elde edilir. Bir boyun kısa kenarı, bir küçük boyun uzun kenarı olur. A4, A0'ın dört kez ikiye bölünmüş hâlidir ve teorik alanı 1/16 m² eder.

ISO 216 ayrıca nadiren kullanılan iki büyük boyu da seriye dahil eder: 2A0 (1189 × 1682 mm) ve 4A0 (1682 × 2378 mm). Tablodaki değerler kesilmiş son kağıt ölçüleridir. Yazıcının basabildiği alan ve matbaanın istediği kesim payı kağıdın kendi ölçüsünü değiştirmez.

Matbaa siparişlerinde iki sayının sırası ayrıca bir bilgi taşır. ISO 216'ya göre ikinci sayı, kağıdın makine yönüne, yani üretimde liflerin uzandığı yöne paralel kenarı gösterir. Bu yüzden 297 × 210 mm diye yazılan bir A4, kısa kenarları makine yönünde olan bir yapraktır.

ISO'nun sayfasına göre standart idari, ticari ve teknik kullanımdaki kağıtları, form ve katalog gibi basılı işleri kapsar. Gazete, kitap ve afiş gibi ürünlere ise zorunlu olarak uygulanmaz.

A serisi neden √2 oranında?

A serisinin √2 oranı, ikiye bölünen bir dikdörtgenin biçimini koruyabilen tek orandır. ISO 216, standardın önizleme sayfalarında görüldüğü gibi sistemi iki ilkeyle kurar: her boy bir üstündekinin kısa kenara paralel ikiye bölünmesiyle elde edilir ve bütün boylar birbirinin benzeridir. Bu iki şartı sağlayan oran dört adımda bulunur:

  1. Kısa kenarı 1, uzun kenarı r olan bir kağıt alın. Kağıdın oranı r'dir.
  2. Kağıdı uzun kenarın ortasından, kısa kenara paralel kesin. Her yarının kenarları 1 ve r/2 olur.
  3. r en fazla 2 ise yarıda uzun kenar 1, kısa kenar r/2 olur ve yeni oran 1 ÷ (r/2) = 2/r çıkar. r 2'den büyükse uzun kenar r/2 kalır, oran da r/2 olur ve hiçbir zaman r'ye eşit olamaz.
  4. Biçimin değişmemesi için bu yüzden r = 2/r olmalıdır. Buradan r² = 2 ve r = √2 ≈ 1,414 çıkar.

ISO 216'nın deyişiyle bu oran, bir karenin kenarı ile köşegeni arasındaki orandır. Kenarı 1 olan bir karenin köşegeni √2 uzunluğundadır ve A serisi bir kağıdın kısa kenarıyla uzun kenarı arasında da aynı ilişki vardır.

Oranı 1 ile 2 arasında olan bir kağıt her bölünmede iki değer arasında gidip gelir, çünkü yeni oran 2/r olur. Oranı 2'den büyük bir şerit ise önce yarıya iner. Aşağıdaki tablo aynı hesabı birkaç başlangıç oranı için gösterir, kenarlar santimetre de inç de olabilecek birimlerdir.

Başlangıç oranı (uzun ÷ kısa)KenarlarBir kez ikiye bölününceİki kez bölününce
1,5002 × 31,333 (1,5 × 2)1,500 (1 × 1,5)
1,3333 × 41,500 (2 × 3)1,333 (1,5 × 2)
2,0001 × 21,000 (1 × 1, kare)2,000 (0,5 × 1)
4,0001 × 42,000 (1 × 2)1,000 (1 × 1, kare)
1,414 (√2)1 × 1,4141,414 (0,707 × 1)1,414 (0,5 × 0,707)

Son satır √2 oranını gösterir, değerler üç basamağa yuvarlanmıştır. 1 ile 2 arasındaki diğer oranlarda kağıt her bölünmede sırayla daha ince uzun ve daha kareye yakın bir biçime geçer. Yalnızca √2'de her bölünme aynı biçimi verir, bu yüzden 20 × 30 cm gibi yuvarlak bir ölçü A serisine uymaz.

Bu orana Lichtenberg oranı da denir ve zaman zaman altın oranla (yaklaşık 1,618) karıştırılır. Kuhn'un notuna göre altın oranlı bir dikdörtgen, içinden bir kare kesilip atıldığında biçimini korur. √2 oranlı kağıt ise ikiye bölündüğünde korur ve ofis kullanımında işe yarayan özellik ikincisidir.

A0 neden 1 m² ve 841 × 1189 mm?

A0'ın alanı, ISO 216'da 1 m² olarak tanımlanır. DIN (Deutsches Institut für Normung, Alman Standardizasyon Enstitüsü) tarafından yayımlanan kağıt formatları tarihçesine göre belirleyici adım, sistemi metreye kenar uzunluğuyla değil alan birimiyle bağlamaktı. Kuhn'un açıklaması da aynı yönde: √2 oranındaki iki kenar aynı anda yuvarlak metrik sayılar olamaz, bu yüzden yuvarlak değer alana verilir.

Kısa kenara x dersek uzun kenar √2·x olur. Alan denklemi x · √2·x = 1 m² olduğundan kısa kenar 0,8409 m, uzun kenar 1,1892 m çıkar. Metre cinsinden uzun kenar 2'nin dördüncü köküdür ve bilimsel hesap makinesi ile tek adımda bulunur.

ISO 216 bu değerleri milimetreye yuvarlayıp A0'ı 841 × 1189 mm olarak verir. Yuvarlanmış A0'ın alanı 1 m²'den yalnızca 51 mm² küçüktür. Kenarları metrekare hesaplama aracına girerek bunu kontrol edebilirsiniz.

Alanın yuvarlak olması ağırlık hesabını da kısaltır. Kağıt, gramaj denen metrekare ağırlığıyla satılır. Teorik alanı 1/16 m² olan bir A4 yaprağı 80 g/m² kağıtta yaklaşık 5 g gelir, Kuhn da aynı örneği verir.

21 × 29,7 cm neden yuvarlak değil?

A4'ün 29,7 cm gibi küsuratlı bir kenarı olması, √2 oranının milimetreye yuvarlanmasından gelir. Kuhn'un A serisini hesaplayan programına göre A0 en yakın milimetreye yuvarlanır. Sonraki her boyda uzun kenar ikiye bölünür ve sonuç bir alt tam milimetreye indirilir.

Aşağı yuvarlama, iki küçük yaprağın yan yana hiçbir zaman bir büyük yapraktan büyük olmamasını sağlar. 841 × 1189 mm'den başlayıp her adımda uzun kenarı ikiye bölüp aşağı yuvarlarsanız tablodaki on bir boyun hepsine ulaşırsınız.

Örneğin A4'ün 297 mm'lik uzun kenarının yarısı 148,5 mm'dir. A5'in kısa kenarı bu yüzden 148 mm olur.

Yuvarlamanın orana etkisi boydan boya değişir. Aşağıdaki tablodaki teorik ölçü, kenarları tam √2 oranında tutan ve iki basamağa yuvarlanarak gösterilen değerdir. Gerçek oran ise ISO ölçüsündeki uzun kenarın kısa kenara bölümüdür.

BoyutISO ölçüsü (mm)Teorik ölçü (mm)Gerçek oran√2'den sapma (%)
A0841 × 1189840,90 × 1189,211,4138−0,03
A1594 × 841594,60 × 840,901,4158+0,11
A2420 × 594420,45 × 594,601,4143+0,005
A3297 × 420297,30 × 420,451,4141−0,005
A4210 × 297210,22 × 297,301,4143+0,005
A5148 × 210148,65 × 210,221,4189+0,33
A6105 × 148105,11 × 148,651,4095−0,33
A774 × 10574,33 × 105,111,4189+0,33
A852 × 7452,56 × 74,331,4231+0,63
A937 × 5237,16 × 52,561,4054−0,62
A1026 × 3726,28 × 37,161,4231+0,63

A4'te sapma %0,005'te kalır, yani elle ölçülebilecek bir fark yoktur. Küçük boylarda bir milimetre kenarın daha büyük bir payını oluşturduğu için sapma A8 ve A10'da yaklaşık %0,6'ya çıkar.

A4'ün oranı sadeleştirildiğinde 99:70 olur. Bu kesir, √2'nin sürekli kesir açılımından çıkan yaklaşık değerlerden biridir ve A0'dan başlayan yuvarlama kuralının bir sonucu olarak ortaya çıkar. Ölçüleri en boy oranı hesaplama aracına girerek sadeleşmiş oranı kendiniz görebilirsiniz.

Katlama, büyütme ve küçültmede oran

A serisinde iki komşu boy arasındaki ölçek hep aynıdır: büyütürken √2, küçültürken 1/√2. Fotokopi makinelerindeki 141 ve 71 ayarları bu iki değerin yuvarlanmış hâlidir. Kuhn, çoğu makinede A3'ten A4'e küçültme için hazır bir düğme bulunduğunu not eder. Açık bir dergideki yan yana iki A4 sayfa bir A3 oluşturur ve bu ölçekle yaklaşık tek bir A4'e iner.

İşlemÖlçekSonuç
A4 → A3%141 (√2'ye yakın ayar)Sayfa yaklaşık A3 boyuna çıkar
A3 → A4%71 (1/√2'ye yakın ayar)Yan yana iki A4 sayfa yaklaşık tek A4'e iner
A4 → A5%71 (1/√2'ye yakın ayar)Sayfa yaklaşık yarı alana iner
A3 → A5%50İki adım küçültme
A5 → A3%200İki adım büyütme

Tam 1/√2 ölçeğinde bir A3 sayfa 210,01 × 296,98 mm'ye iner ve A4'e neredeyse tam oturur.

Yuvarlanmış 71 ayarında görüntü 210,87 × 298,20 mm olur, yani A4'ü kenar başına 1 mm kadar aşar. Kenara yakın içerik varsa bu fark dikkate alınmalıdır. İki ölçü arasındaki ölçeği oran orantı hesaplama aracıyla bulabilirsiniz.

Ara boylar gerektiğinde ISO 216 B serisini tanımlar. Her B boyu, komşu iki A boyunun geometrik ortalamasıdır. Örneğin B4 (250 × 353 mm), A4 ile A3 arasında kalır.

A4 ile Letter farkı

Letter, ABD ve Kanada'da yaygın kullanılan 8,5 × 11 inçlik kağıt boyudur ve A serisinin dışında kalır. Tablo iki boyu yan yana gösterir. Yarı satırı, iki kağıdın da uzun kenarından ikiye kesilmiş fiziksel yarısını verir.

ÖzellikA4Letter
Ölçü (mm)210 × 297215,9 × 279,4
Ölçü (inç)8,27 × 11,698,5 × 11
Oran (uzun ÷ kısa)1,4141,294
Fiziksel yarısı148,5 × 210 mm, oran 1,4145,5 × 8,5 inç, oran 1,545
Alan0,0624 m²0,0603 m²

Standart A5 ise milimetreye yuvarlandığı için 148 × 210 mm'dir ve oranı 1,419 olur.

Letter'ın oranı her bölünmede 1,294 ile 1,545 arasında gidip gelir. Kuhn'a göre ABD boyları arasında büyütüp küçültürken kenarda boşluk kalmasının nedeni budur.

A4, Letter'dan 5,9 mm dar ve 17,6 mm uzundur. Kuhn, A4 düzeninde hazırlanmış bir belgenin Letter kağıda çoğu zaman bilgi kaybı olmadan basılamadığını ya da yeniden düzen gerektirdiğini belirtir.

A serisinin tarihi: Lichtenberg'den ISO 216'ya

A serisinin arkasındaki fikir iki yüzyıldan eski. Başlıca tarihler:

  • 1786: Göttingen'de fizik profesörü olan Georg Christoph Lichtenberg, 25 Ekim 1786'da Johann Beckmann'a yazdığı mektupta, bütün katlama formatlarının birbirine benzemesi için kısa kenarın uzun kenara 1:√2 oranında olması gerektiğini yazar. Mektubun metnine göre bir öğrencisine verdiği problemi çözdükten sonra, üzerine yazdığı kağıdın bu orana zaten sahip olduğunu fark eder.
  • 1911–1913: DIN tarihçesine göre Nobel ödüllü kimyager Wilhelm Ostwald, "dünya formatı" (Weltformat) adını verdiği bir seri için boyların yarıya bölünerek birbirine geçmesini ve birbirine benzemesini şart koşar. Benzerlik şartının 1:√2 ile sağlandığını bulur.
  • 1922: Ostwald'ın eski asistanı ve sekreteri Walter Porstmann'ın geliştirdiği sistem, 18 Ağustos 1922'de DIN 476 "Papierformate" adıyla yayımlanır.
  • 1975: A ve B serilerinin ilkeleri ve ölçüleri ISO 216 ile uluslararası standart olur.
  • 2007: ISO 216'nın ikinci baskısı yayımlanır. ISO'nun sayfasına göre bu baskı 2021'de gözden geçirilip onaylandı ve 15 Temmuz 2026'da yeniden sistematik incelemeye alındı (durum 7 Kasım 2026 itibarıyla).

Standardın Türkiye'deki karşılığı, Türk Standardı (TS) ve Avrupa Normu (EN) kısaltmalarını taşıyan TS EN ISO 216'dır. Bu ad mevzuatta da geçer: 5 Ağustos 2026 tarihli Mimarlık ve Mühendislik Projelerinin Dijital Olarak Hazırlanması Hakkında Yönetmelik, yalnızca yapı ruhsatı için teslim edilen proje paftalarında A4 ve katlarını, paftaların da TS EN ISO 216'ya uygun düzenlenmesini esas alır. Yönetmelik 1 Eylül 2027'de yürürlüğe girer, konut ve konut-ticaret karma binalar dışındaki yapılarda ise 1 Eylül 2033'e kadar uygulanmaz.

İlgili Araçlar

En Boy Oranı Hesaplama
16:9, 4:3 gibi oranı bul, eksik kenarı hesapla
Uzunluk Dönüştürücü
Metre, mil, inç, feet, yard, km dönüşümü
Fahrenheit neden 32: 32 ve 212 derece çizgileri işaretli eski bir cıvalı termometre çizimi
Eğitim & Üretkenlik

Fahrenheit neden 32? Su bu ölçekte neden 32'de donar, 212'de kaynar?

Fahrenheit 1724'te sıfırı tuzlu buza, 32'yi buzlu suya, 96'yı vücut ısısına bağladı ve 212'yi ölçtü. 1777 raporu 212'nin işaretlenmesini tarif etti.

Dünya küresi üzerinde enlemin bir dakikası ve yanında bir gemi
Eğitim & Üretkenlik

1 deniz mili kaç km? Neden tam olarak 1.852 metre

1 deniz mili kaç km? Tam olarak 1,852 km (1.852 m). 1929 tanımı, kara milinden farkı, knot dönüşümü ve dönüşüm tabloları.

İnç ve santimetre cetveli yan yana, 1 inç 2,54 cm işaretli
Eğitim & Üretkenlik

1 inç kaç cm? Neden tam olarak 2,54 cm

1 inç kaç cm? Tam olarak 2,54 cm ve 25,4 mm. 1959 tanımı, 1959 öncesi fark, inç cm çevirme tablosu, kesirli inçler ve 2,5 ile yuvarlama.

Bir kefesinde lb diğerinde kg yazan terazi
Eğitim & Üretkenlik

1 pound kaç kg? Neden tam olarak 0,45359237 kg

1 pound kaç kg? Tam olarak 0,45359237 kg. 1959 tanımı, 1959 öncesi fark, 2,2 ile 2,20462 yuvarlaması ve pound kg dönüşüm tablosu.

Yarısı turuncu yarısı mavi madeni para ve 50/50 yazısı
Eğitim & Üretkenlik

Yazı tura olasılığı gerçekten yüzde 50 mi? 350.757 atışın sonucu

Yazı tura olasılığı yüzde 50 mi? 350.757 atışlık deney, paranın başladığı yüzle %50,8 oranında indiğini buldu. Farkın boyutu, sınırları ve simülatörle ilişkisi.

Mezuniyet kepi ve 4'lük ölçekten 100'lük ölçeğe dönüşümü gösteren iki gösterge
Eğitim & Üretkenlik

4'lük sistem 100'lük sisteme çevirme: YÖK not dönüşüm tablosu

YÖK not dönüşüm tablosuna göre 3,50 GANO 88,33, 3,00 GANO 76,66 puan eder. Tam tablo, hesap örneği ve tablonun kullanıldığı başvurular.

Ali Yılmaz: Ali Yılmaz, NumerSpace'in editoryal kimliğidir. Finans, sağlık, ölçü birimleri, zaman ve günlük hesaplamalar üzerine yazar; her yazının rakamları ve kaynakları yayından önce doğrulanır.